{"id":3728,"date":"2023-10-29T22:45:24","date_gmt":"2023-10-29T21:45:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.menerva.me\/?p=3728"},"modified":"2024-04-06T20:28:55","modified_gmt":"2024-04-06T18:28:55","slug":"prospettive-idroelettrico-italia-aggravi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/","title":{"rendered":"L&#8217;energia dimenticata: l&#8217;idroelettrico italiano"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"3728\" class=\"elementor elementor-3728\" data-elementor-settings=\"{&quot;ha_cmc_init_switcher&quot;:&quot;no&quot;}\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2070b3b elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2070b3b\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-f4f93fd\" data-id=\"f4f93fd\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4978bf8 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"4978bf8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;marker_view&quot;:&quot;numbers&quot;,&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t<h4 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tTabella dei Contenuti\t\t\t<\/h4>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__4978bf8\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Apri l&#039;indice dei contenuti\"><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-chevron-down\"><\/i><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__4978bf8\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Chiudi l&#039;indice dei contenuti\"><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-chevron-up\"><\/i><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div id=\"elementor-toc__4978bf8\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<i class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin eicon-loading\" aria-hidden=\"true\"><\/i>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-908c3f7 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"908c3f7\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-646ab8b\" data-id=\"646ab8b\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60c43b9 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"60c43b9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-aa67621 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"aa67621\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-3f9b681\" data-id=\"3f9b681\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dd39134 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"dd39134\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">La produzione di energia idroelettrica in Italia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e7edd42 elementor-reverse-mobile elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e7edd42\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7b62a58\" data-id=\"7b62a58\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0da4ee8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0da4ee8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Quando si parla di transizione energetica, c&#8217;\u00e8 una fonte di energia dimenticata: l&#8217;idroelettrico. La <b>prima centrale idroelettrica <\/b>in Italia fu inaugurata nel <b>lontano 1895 a Paderno d&#8217;Adda<\/b>.<\/p><p>Dall&#8217;inizio del XX secolo ad oggi, la <b>morfologia montuosa del territorio<\/b> italiano e le capacit\u00e0 dell&#8217;industria hanno consentito all&#8217;Italia di divenire un pioniere della trasformazione della forza cinetica dell&#8217;acqua in energia.<\/p><p>Secondo i dati del 2023 di <a href=\"https:\/\/www.terna.it\/it\/sistema-elettrico\/dispacciamento\/fonti-rinnovabili\">TERNA sulle fonti rinnovabili<\/a> in Italia sono attivi <b>4.824 bacini idrici, per 21.708 MWh prodotti<\/b>.<\/p><p>Le pendenze sulla catena alpina fanno s\u00ec che nelle regioni settentrionali si concentri la maggior parte degli impianti. Il Piemonte detiene il primato con 1.080 impianti, seguita da Lombardia e Trentino Alto Adige, mentre in Puglia ne sono presenti solamente 10.<\/p><p>La <b>quantit\u00e0 di centrali non corrisponde sempre alla potenza generata<\/b>, le regioni dove l&#8217;idroelettrico la fa da padrone infatti sono Lombardia con 5.694 MW e il Trentino Alto Adige, mentre in Piemonte c&#8217;\u00e8 stato un boom di mini-idroelettrico. \u00a0<\/p><p>Nel centro-sud le centrali sono poche, ma non irrilevanti. In Abruzzo a fronte di soli 78 impianti vengono prodotti 1.268 MW di potenza, quasi quanto il Veneto e pi\u00f9 della Valle d&#8217;Aosta, a significare che le dimensioni unitarie di ogni impianto sono maggiori.<\/p><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-35c233f\" data-id=\"35c233f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dad8bae elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"dad8bae\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"463\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Produzione_energia_italia.png?fit=800%2C463&amp;ssl=1\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3743\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Produzione_energia_italia.png?w=1014&amp;ssl=1 1014w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Produzione_energia_italia.png?resize=300%2C174&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Produzione_energia_italia.png?resize=768%2C445&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Produzione_energia_italia.png?resize=18%2C10&amp;ssl=1 18w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Produzione di energia in Italia. La quota di idroelettrico ha raggiunto la maturazione negli anni '60 ed \u00e8 rimasta costante ma rappresenta oltre il 40% dellla generazione di elettricit\u00e0 da fonti rinnovabili<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-5e7f3ec elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"5e7f3ec\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-9351680\" data-id=\"9351680\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-24dd74e elementor-widget elementor-widget-ha-bar-chart happy-addon ha-bar-chart\" data-id=\"24dd74e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;chart_animation_duration&quot;:1000}\" data-widget_type=\"ha-bar-chart.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"ha-bar-chart-container\" data-settings=\"{&quot;type&quot;:&quot;bar&quot;,&quot;data&quot;:{&quot;labels&quot;:[&quot;Norvegia&quot;,&quot; Francia&quot;,&quot; Italia&quot;,&quot; Spagna&quot;,&quot; Svezia&quot;,&quot; Austria&quot;,&quot; Germania&quot;],&quot;datasets&quot;:[{&quot;label&quot;:&quot;Potenza installata&quot;,&quot;data&quot;:[&quot;32&quot;,&quot;25&quot;,&quot;22&quot;,&quot;19&quot;,&quot;16&quot;,&quot;14&quot;,&quot;10&quot;],&quot;background_color&quot;:&quot;rgba(86, 45, 212, 0.7)&quot;,&quot;background_hover_color&quot;:&quot;#562dd4&quot;,&quot;border_color&quot;:&quot;#602edc&quot;,&quot;border_hover_color&quot;:&quot;#602edc&quot;,&quot;_id&quot;:&quot;fb7620e&quot;,&quot;backgroundColor&quot;:&quot;rgba(86, 45, 212, 0.7)&quot;,&quot;hoverBackgroundColor&quot;:&quot;#562dd4&quot;,&quot;borderColor&quot;:&quot;#602edc&quot;,&quot;hoverBorderColor&quot;:&quot;#602edc&quot;,&quot;borderWidth&quot;:1}]},&quot;options&quot;:{&quot;title&quot;:{&quot;display&quot;:false,&quot;text&quot;:null,&quot;fontFamily&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;fontSize&quot;:18,&quot;fontStyle&quot;:&quot; &quot;,&quot;fontColor&quot;:&quot;#222&quot;},&quot;tooltips&quot;:{&quot;enabled&quot;:false,&quot;backgroundColor&quot;:&quot;rgba(0, 0, 0, .7)&quot;,&quot;borderWidth&quot;:0,&quot;borderColor&quot;:&quot;rgba(0, 0, 0, 0.1)&quot;,&quot;titleFontFamily&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;titleFontSize&quot;:12,&quot;titleFontStyle&quot;:&quot; &quot;,&quot;titleFontColor&quot;:&quot;#fff&quot;,&quot;bodyFontFamily&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;bodyFontSize&quot;:11,&quot;bodyFontStyle&quot;:&quot; &quot;,&quot;bodyFontColor&quot;:&quot;#f7f7f7&quot;,&quot;cornerRadius&quot;:6,&quot;xPadding&quot;:6,&quot;yPadding&quot;:6,&quot;caretSize&quot;:5,&quot;mode&quot;:&quot;nearest&quot;},&quot;legend&quot;:{&quot;display&quot;:true,&quot;position&quot;:&quot;top&quot;,&quot;reverse&quot;:false,&quot;labels&quot;:{&quot;boxWidth&quot;:45,&quot;fontFamily&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;fontSize&quot;:12,&quot;fontStyle&quot;:&quot; &quot;,&quot;fontColor&quot;:&quot;#222&quot;}},&quot;animation&quot;:{&quot;easing&quot;:&quot;linear&quot;,&quot;duration&quot;:1000},&quot;layout&quot;:{&quot;padding&quot;:{&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;}},&quot;maintainAspectRatio&quot;:false,&quot;scales&quot;:{&quot;xAxes&quot;:[{&quot;ticks&quot;:{&quot;display&quot;:true,&quot;beginAtZero&quot;:true,&quot;max&quot;:40,&quot;stepSize&quot;:2,&quot;fontFamily&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;fontSize&quot;:12,&quot;fontStyle&quot;:&quot; &quot;,&quot;fontColor&quot;:&quot;#222&quot;,&quot;padding&quot;:10},&quot;gridLines&quot;:[],&quot;barPercentage&quot;:0.8,&quot;categoryPercentage&quot;:0.85}],&quot;yAxes&quot;:[{&quot;ticks&quot;:{&quot;display&quot;:true,&quot;beginAtZero&quot;:true,&quot;max&quot;:40,&quot;stepSize&quot;:2,&quot;fontFamily&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;fontSize&quot;:12,&quot;fontStyle&quot;:&quot; &quot;,&quot;fontColor&quot;:&quot;#222&quot;,&quot;padding&quot;:10},&quot;gridLines&quot;:{&quot;drawBorder&quot;:false,&quot;color&quot;:&quot;#eeeeee&quot;},&quot;barPercentage&quot;:0.8,&quot;categoryPercentage&quot;:0.85}]}}}\">\n\n\t\t\t<canvas id=\"ha-bar-chart\" role=\"img\"><\/canvas>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4339fe6\" data-id=\"4339fe6\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d27345d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d27345d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Menerva ha chiesto un quadro strategico a <b>Stefano Aggravi<\/b>, ex Assessore alle Attivit\u00e0 produttive della Regione Val d&#8217;Aosta, leader nella produzione idroelettrica per abitante.<\/p><p>Aggravi \u00e8 anche autore del volume &#8220;<span id=\"productTitle\" class=\"a-size-extra-large celwidget\" data-csa-c-id=\"mhkyq8-3wl5n8-o8rwlx-3pqu6m\" data-cel-widget=\"productTitle\">Le prospettive future per il settore idroelettrico: Il gigante dimenticato tra le rinnovabili e l\u2019asset strategico per la sicurezza energetica italiana ed europea&#8221;?<\/span><\/p><p><strong>Menerva:<i> <\/i><\/strong><i>Buongiorno Stefano, sembra che fra tutte le fonti della transizione energetica, dal solare al <a href=\"https:\/\/www.menerva.me\/igmap\/italia-geotermica\/\">geotermico<\/a>, l&#8217;idroelettrico sembra quasi dimenticato.\u00a0<\/i><\/p><p><i>Allora potremmo dire, cominciamo dalla sorgente, quali sono le prospettive e le principali sfide del settore idroelettrico in Italia?<\/i><\/p><p><b>Aggravi: <\/b>Il settore idroelettrico italiano al momento si trova a dover affrontare due grandi questioni: il quadro normativo in materia di concessioni di grande derivazione idroelettrica fortemente dipendente dal livello europeo e la necessit\u00e0 di rinnovare, potenziare, i grandi impianti la cui et\u00e0 (in alcuni casi) sta raggiungendo il secolo.\u00a0<\/p><p>Per non dimenticare il ginepraio di questioni legate al medio e piccolo idroelettrico tra quadro normativo e limitazioni di sviluppo, cos\u00ec come la gestione integrata di tutto il ciclo dell\u2019acqua dalla fonte all\u2019utilizzo, non soltanto per la produzione di energia. Il rischio \u00e8 dimenticarsi dell\u2019acqua nell\u2019ambito di quel grande processo di trasformazione industriale che \u00e8 la transizione energetica.<\/p><p>\u00a0 <strong><br \/><\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-b99558b elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"b99558b\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-af25289\" data-id=\"af25289\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c270ba elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"2c270ba\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2965de4 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2965de4\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-3aeedd9\" data-id=\"3aeedd9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-be320d0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"be320d0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Prospettive, norme e interesse nazionale<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-4792c7e elementor-reverse-tablet elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"4792c7e\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-382b4ab\" data-id=\"382b4ab\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-002dd9e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"002dd9e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>Menerva:<\/b> <i>Ci pare di capire che anche questo settore \u00e8 soffocato dagli usuali bizantinismi burocratici. E dunque, riprendendo il titolo del libro, quali sono le prospettive future per il settore idroelettrico italiano, considerando questo quadro normativo?<\/i><\/p><p><b>Aggravi:<\/b> L\u2019Italia ha fatto la scelta pi\u00f9 realista del re che si potesse fare portando la normativa nella direzione delle gare per il rinnovo delle grandi concessioni. Una posizione che un liberista come me dovrebbe sposare appieno, ma che dall\u2019analisi che ho modestamente cercato di condurre pone alcune questioni.\u00a0<\/p><p>La prima: gli impianti idroelettrici possono considerarsi realmente \u201ccontenibili\u201d senza alcun rischio? La seconda: la pura contesa non potrebbe determinare l\u2019arrivo di realt\u00e0 al di fuori delle logiche di mercato in cui l\u2019azionista principale (e anche poco nascosto) \u00e8 in realt\u00e0 uno Stato-imprenditore che vuole predare e crearsi posizioni nell\u2019ambito dell\u2019economia del concorrente (vedi Russia e Cina).\u00a0<\/p><p>Terzo: la concorrenza non pu\u00f2 essere legata pi\u00f9 all\u2019idea progettuale e di potenziamento dell\u2019impianto che riveste comunque un interesse strategico in chiave energetica? Questo ultimo punto \u00e8 quello pi\u00f9 importante direi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-a5c2925\" data-id=\"a5c2925\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-93d8392 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"93d8392\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/640px-Diga_di_Vodo_di_Cadore2.jpg?fit=640%2C480&amp;ssl=1\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3739\" alt=\"Diga di Vodo di Cadore\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/640px-Diga_di_Vodo_di_Cadore2.jpg?w=640&amp;ssl=1 640w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/640px-Diga_di_Vodo_di_Cadore2.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/640px-Diga_di_Vodo_di_Cadore2.jpg?resize=16%2C12&amp;ssl=1 16w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">La diga di Vodo di Cadore. Sui rilievi veneti sono presenti 405 impianti <\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-d8d9828 elementor-reverse-tablet elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"d8d9828\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c3ee200\" data-id=\"c3ee200\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f50ae6 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"1f50ae6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"2146\" height=\"1309\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?fit=2146%2C1309&amp;ssl=1\" class=\"attachment-full size-full wp-image-3768\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?w=2146&amp;ssl=1 2146w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?resize=300%2C183&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?resize=1024%2C625&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?resize=768%2C468&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?resize=1536%2C937&amp;ssl=1 1536w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?resize=2048%2C1249&amp;ssl=1 2048w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?resize=18%2C12&amp;ssl=1 18w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Immagine2.png?w=1600&amp;ssl=1 1600w\" sizes=\"(max-width: 2146px) 100vw, 2146px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Le regioni con massima produzione sono sull'arco alpino fra Piemonte e Veneto (Fonte: Terna 2023)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6067c2b\" data-id=\"6067c2b\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1d0eed4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1d0eed4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div><div><div class=\"default-style\"><p><strong>Menerva:<\/strong>\u00a0 <i>All&#8217;estero in effetti, come in Francia, l&#8217;idroelettrico \u00e8 frequentemente in mano a un concessionario unico per tutelare l&#8217;interesse nazionale. Quali sono le misure che possono essere adottate per rilanciare e salvaguardare il grande idroelettrico italiano?<\/i><\/p><p><strong>Aggravi: <\/strong>Lato rilancio non \u00e8 certo possibile oggi pensare di recuperare il tanto tempo perduto, soprattutto per quel che riguarda l\u2019industria dell\u2019idroelettrico, ma credo che nel favorire rewamping e combine con altre rinnovabili, con il nucleare (nel libro parlo dei reattori SMR) ad esempio per produrre idrogeno nelle ore convenienti del giorno rappresenti il futuro del nostro idroelettrico (come di quello europeo).\u00a0<\/p><p>Lato salvaguardia ho pi\u00f9 volte citato il c.d. \u201cPiano Colao\u201d dove le concessioni di infrastrutture strategiche, quali sono ad esempio le nostre dighe o invasi, necessitino di un altra prospettiva rispetto alle gare tout court (e il discorso si pu\u00f2 ampliare anche altre altre realt\u00e0 strategiche del paese).<\/p><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-19c7bdf elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"19c7bdf\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-bf9c342\" data-id=\"bf9c342\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3abd890 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"3abd890\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-41ba6ab elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"41ba6ab\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1865d20\" data-id=\"1865d20\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ba45b37 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ba45b37\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Crescita e sinergie con altre rinnovabili<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-921da2b elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"921da2b\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-0172f90\" data-id=\"0172f90\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-89879e9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"89879e9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div><div><div class=\"default-style\"><p><strong>Menerva:<\/strong> Nonostante le diff<i>icolt\u00e0, i dati TERNA segnalano che il numero di impianti allacciati alla rete resta in crescita: nel 2023 sono operative 4.824 centrali mentre una decina di anni fa nel 2009, erano meno della met\u00e0 solo 2.249.<\/i><\/p><p><i>Quindi, nell&#8217;ottica della transizione energetica, si potrebbe incentivare ulteriormente l&#8217;utilizzo dell&#8217;energia idroelettrica in Italia?<\/i><\/p><p><strong>Aggravi:<\/strong> Direi che le politiche di revamping e di potenziamento degli impianti esistenti, cos\u00ec come, ripeto, il connubio con altre fonti energetiche rappresenti il futuro di questa tecnologia molto matura e consolidata. Le dighe sono utilizzate gi\u00e0 oggi nell\u2019ambito del programma di riaccensione del sistema elettrico nazionale, funzionano come delle grandi batterie, usiamole e combiniamole tra utilizzi civili (e.g. agricoltura) e industriali (e.g. energia).<\/p><p><strong>Menerva:<\/strong> <i>Dighe come grandi batterie, il grande tallone d&#8217;Achille delle rinnovabili, l&#8217;accumulo di energia durante i periodi di grande consumo e il suo rilascio. <\/i><i>Quali sono i vantaggi economici e ambientali dell&#8217;energia idroelettrica rispetto ad altre fonti di energia rinnovabile?<\/i><\/p><p><strong>Aggravi:<\/strong> Un patrimonio di investimenti ormai ammortizzato dal tempo e quindi economicamente vantaggioso perch\u00e9 l\u2019investimento di oggi parte da zero (concessioni permettendo). Una tecnologia conosciuta e matura, ma proprio per questa <a href=\"https:\/\/www.menerva.me\/iea-critical-mineral-summit-2023\/\">meno dipendente da tante materie rare<\/a> vero cruccio strategico delle rinnovabili. Un rilancio dell\u2019idroelettrico pu\u00f2 portare anche ad un uso pi\u00f9 consapevole ed efficiente del ciclo delle acque che oggi \u00e8 messo a rischio dalla siccit\u00e0 e dalle precipitazioni concentrate e forti in poco tempo.<\/p><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-960ae57\" data-id=\"960ae57\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-beae7b9 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"beae7b9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"448\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Energia_Elettrica_1924_-_Centrale_Corenno_Plinio.jpg?fit=640%2C448&amp;ssl=1\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3737\" alt=\"Energia_Elettrica_1924_-_Centrale_Corenno_Plinio\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Energia_Elettrica_1924_-_Centrale_Corenno_Plinio.jpg?w=640&amp;ssl=1 640w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Energia_Elettrica_1924_-_Centrale_Corenno_Plinio.jpg?resize=300%2C210&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Energia_Elettrica_1924_-_Centrale_Corenno_Plinio.jpg?resize=18%2C12&amp;ssl=1 18w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">La centrale elettrica di Corenno Plinio nel 1924. In Italia oltre il 70% degli impianti idroelettrici in Italia ha pi\u00f9 di 40 anni <\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-c9c5513 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"c9c5513\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6f3fa43\" data-id=\"6f3fa43\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fb95f64 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"fb95f64\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h4 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Le grandi centrali oltre i 1000 MW<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-91e7a9d elementor-widget elementor-widget-hotspot\" data-id=\"91e7a9d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;hotspot&quot;:[{&quot;_id&quot;:&quot;938bfb1&quot;,&quot;hotspot_icon&quot;:{&quot;value&quot;:{&quot;url&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/icona-alluvione.svg&quot;,&quot;id&quot;:831},&quot;library&quot;:&quot;svg&quot;},&quot;hotspot_custom_size&quot;:&quot;&quot;,&quot;hotspot_tooltip_content&quot;:&quot;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Centrale elettrica Luigi Einaudi&lt;\\\/strong&gt;&lt;\\\/p&gt;&lt;p&gt;Potenza: 1065 MW&lt;\\\/p&gt;&quot;,&quot;hotspot_offset_x&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;%&quot;,&quot;size&quot;:8,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_offset_y&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;%&quot;,&quot;size&quot;:33,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_tooltip_position&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;hotspot_position_mobile&quot;:&quot;top&quot;,&quot;hotspot_tooltip_text_wrap&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;hotspot_label&quot;:&quot;&quot;,&quot;hotspot_link&quot;:{&quot;url&quot;:&quot;&quot;,&quot;is_external&quot;:&quot;&quot;,&quot;nofollow&quot;:&quot;&quot;,&quot;custom_attributes&quot;:&quot;&quot;},&quot;hotspot_horizontal&quot;:&quot;left&quot;,&quot;hotspot_vertical&quot;:&quot;top&quot;,&quot;hotspot_position&quot;:&quot;&quot;},{&quot;_id&quot;:&quot;f8ef4a5&quot;,&quot;hotspot_icon&quot;:{&quot;value&quot;:{&quot;url&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/icona-alluvione.svg&quot;,&quot;id&quot;:831},&quot;library&quot;:&quot;svg&quot;},&quot;hotspot_custom_size&quot;:&quot;&quot;,&quot;hotspot_tooltip_content&quot;:&quot;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Centrale di Edolo&lt;\\\/strong&gt;&lt;\\\/p&gt;&lt;p&gt;Potenza: 1000 MW&lt;\\\/p&gt;&quot;,&quot;hotspot_offset_x&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;%&quot;,&quot;size&quot;:37,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_offset_x_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:36,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_offset_y&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;%&quot;,&quot;size&quot;:16,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_offset_y_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:10,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_tooltip_position&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;hotspot_tooltip_text_wrap&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;hotspot_label&quot;:&quot;&quot;,&quot;hotspot_link&quot;:{&quot;url&quot;:&quot;&quot;,&quot;is_external&quot;:&quot;&quot;,&quot;nofollow&quot;:&quot;&quot;,&quot;custom_attributes&quot;:&quot;&quot;},&quot;hotspot_horizontal&quot;:&quot;left&quot;,&quot;hotspot_vertical&quot;:&quot;top&quot;,&quot;hotspot_position&quot;:&quot;&quot;},{&quot;_id&quot;:&quot;a083cd2&quot;,&quot;hotspot_icon&quot;:{&quot;value&quot;:{&quot;url&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/icona-alluvione.svg&quot;,&quot;id&quot;:831},&quot;library&quot;:&quot;svg&quot;},&quot;hotspot_custom_size&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;hotspot_tooltip_content&quot;:&quot;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Centrale idroelettrica di Presenzano&lt;\\\/strong&gt;&lt;\\\/p&gt;&lt;p&gt;Potenza: 1000 MW&lt;\\\/p&gt;&quot;,&quot;hotspot_offset_x_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:56,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_offset_y_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:53,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;hotspot_label&quot;:&quot;&quot;,&quot;hotspot_link&quot;:{&quot;url&quot;:&quot;&quot;,&quot;is_external&quot;:&quot;&quot;,&quot;nofollow&quot;:&quot;&quot;,&quot;custom_attributes&quot;:&quot;&quot;},&quot;hotspot_horizontal&quot;:&quot;left&quot;,&quot;hotspot_vertical&quot;:&quot;top&quot;,&quot;hotspot_tooltip_position&quot;:&quot;no&quot;,&quot;hotspot_position&quot;:null}],&quot;tooltip_position&quot;:&quot;top&quot;,&quot;tooltip_trigger&quot;:&quot;click&quot;,&quot;tooltip_animation&quot;:&quot;e-hotspot--fade-in-out&quot;}\" data-widget_type=\"hotspot.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mappa-italia.jpg?fit=800%2C1000&amp;ssl=1\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3769\" alt=\"mappa italia idroelettrico\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mappa-italia.jpg?w=1200&amp;ssl=1 1200w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mappa-italia.jpg?resize=240%2C300&amp;ssl=1 240w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mappa-italia.jpg?resize=819%2C1024&amp;ssl=1 819w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mappa-italia.jpg?resize=768%2C960&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/mappa-italia.jpg?resize=10%2C12&amp;ssl=1 10w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot elementor-repeater-item-938bfb1  e-hotspot--position-left e-hotspot--position-top   e-hotspot--icon\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__button e-hotspot--expand\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__icon\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" width=\"80\" viewBox=\"0 0 60 60\" height=\"80\" preserveAspectRatio=\"xMidYMid meet\"><defs><clipPath id=\"id1\"><path d=\"M 3 5 L 56.875 5 L 56.875 55 L 3 55 Z M 3 5 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><clipPath id=\"id2\"><path d=\"M 3 31 L 56.875 31 L 56.875 55 L 3 55 Z M 3 31 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><clipPath id=\"id3\"><path d=\"M 3 5 L 56.875 5 L 56.875 34 L 3 34 Z M 3 5 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><\/defs><g clip-path=\"url(#id1)\"><path fill=\"#387b92\" d=\"M 56.808594 31.359375 C 56.820312 30.945312 56.640625 30.523438 56.195312 30.234375 C 53.386719 28.425781 50.140625 24.957031 52.273438 21.507812 C 52.777344 20.691406 52.132812 19.460938 51.132812 19.523438 C 47.6875 19.738281 48.789062 15.664062 50.921875 14.519531 C 51.878906 14.003906 51.738281 12.320312 50.605469 12.109375 C 49.527344 11.910156 48.511719 11.546875 47.457031 11.265625 C 47.09375 11.167969 46.726562 11.121094 46.363281 11.097656 C 46.929688 9.863281 47.863281 8.851562 49.285156 8.507812 C 50.6875 8.167969 50.386719 6.425781 49.285156 5.964844 C 45.363281 4.332031 40.867188 5.261719 37.121094 6.921875 C 33.132812 8.683594 30.835938 11.910156 29.355469 15.882812 C 28.6875 17.675781 28.113281 19.472656 27.128906 21.125 C 26.183594 22.710938 24.699219 23.804688 23.109375 24.691406 C 21 25.863281 17.5 26.941406 15.199219 25.609375 C 15.183594 25.570312 15.167969 25.53125 15.15625 25.488281 C 14.992188 24.976562 15.253906 24.472656 15.40625 23.992188 C 15.652344 23.230469 15.863281 22.273438 15.0625 21.78125 C 14.332031 21.324219 13.402344 21.902344 12.898438 22.414062 C 12.4375 22.886719 12.109375 23.484375 11.84375 24.105469 C 11.699219 24.289062 8.699219 31.769531 5.320312 30.542969 C 4.609375 30.28125 4.078125 30.640625 3.847656 31.171875 C 3.496094 31.371094 3.230469 31.730469 3.210938 32.25 C 2.886719 40.023438 6.6875 46.851562 13.40625 50.757812 C 20.019531 54.605469 28.25 55.328125 35.660156 53.890625 C 40.972656 52.863281 46.09375 50.476562 50.039062 46.746094 C 54.195312 42.824219 56.46875 37.464844 56.847656 31.8125 C 56.859375 31.644531 56.84375 31.496094 56.808594 31.359375 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><g clip-path=\"url(#id2)\"><path fill=\"#285868\" d=\"M 54.589844 34.390625 C 53.023438 36.007812 51.144531 37.710938 48.890625 38.265625 C 46.714844 38.800781 44.15625 38.757812 42.378906 37.253906 C 41.992188 36.929688 41.621094 36.535156 41.199219 36.257812 C 40.902344 36.058594 40.574219 36.472656 40.316406 36.699219 C 39.535156 37.382812 38.773438 37.917969 37.820312 38.332031 C 35.765625 39.226562 33.445312 39.484375 31.226562 39.378906 C 26.484375 39.148438 21.808594 37.683594 17.542969 35.65625 C 15.25 34.566406 12.980469 33.191406 10.421875 32.824219 C 9.109375 32.636719 7.246094 32.496094 6.039062 33.148438 C 5.132812 33.640625 4.410156 34.320312 3.414062 34.636719 C 3.355469 34.65625 3.300781 34.660156 3.246094 34.652344 C 3.714844 41.417969 7.386719 47.257812 13.40625 50.757812 C 20.019531 54.605469 28.25 55.328125 35.660156 53.890625 C 40.972656 52.863281 46.09375 50.476562 50.039062 46.746094 C 54.183594 42.835938 56.457031 37.492188 56.84375 31.855469 C 56.105469 32.71875 55.371094 33.585938 54.589844 34.390625 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><g clip-path=\"url(#id3)\"><path fill=\"#32909b\" d=\"M 18.21875 32.265625 C 23.949219 33.078125 30.167969 33.484375 35.125 30 C 37.195312 28.539062 38.972656 26.703125 40.566406 24.746094 C 42.058594 22.914062 43.664062 21.296875 46.222656 21.515625 C 48.253906 21.691406 49.253906 23.128906 49.464844 25.019531 C 49.652344 26.746094 49.757812 28.585938 51.394531 29.621094 C 52.726562 30.464844 54.382812 30.671875 55.90625 30.269531 C 55.988281 30.25 56.066406 30.226562 56.144531 30.203125 C 53.347656 28.386719 50.15625 24.933594 52.273438 21.507812 C 52.777344 20.691406 52.132812 19.460938 51.132812 19.523438 C 47.6875 19.738281 48.789062 15.664062 50.921875 14.519531 C 51.878906 14.003906 51.738281 12.320312 50.605469 12.109375 C 49.527344 11.910156 48.511719 11.546875 47.457031 11.265625 C 47.09375 11.167969 46.726562 11.121094 46.363281 11.097656 C 46.929688 9.863281 47.863281 8.851562 49.285156 8.507812 C 50.6875 8.167969 50.386719 6.425781 49.285156 5.964844 C 45.363281 4.332031 40.867188 5.261719 37.121094 6.921875 C 33.132812 8.683594 30.835938 11.910156 29.355469 15.882812 C 28.6875 17.675781 28.113281 19.472656 27.128906 21.125 C 26.183594 22.710938 24.699219 23.804688 23.109375 24.691406 C 21 25.863281 17.5 26.941406 15.199219 25.609375 C 15.183594 25.570312 15.167969 25.53125 15.15625 25.488281 C 14.992188 24.976562 15.253906 24.472656 15.40625 23.992188 C 15.652344 23.230469 15.863281 22.273438 15.0625 21.78125 C 14.332031 21.324219 13.402344 21.902344 12.898438 22.414062 C 12.4375 22.886719 12.109375 23.484375 11.84375 24.105469 C 11.699219 24.289062 8.699219 31.769531 5.320312 30.542969 C 4.609375 30.28125 4.078125 30.640625 3.847656 31.171875 C 3.496094 31.371094 3.230469 31.730469 3.210938 32.25 C 3.191406 32.65625 3.191406 33.058594 3.195312 33.457031 C 5.828125 29.214844 14.242188 31.703125 18.21875 32.265625 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><path fill=\"#387b92\" d=\"M 17.792969 18.960938 C 17.410156 18.917969 17.03125 19.148438 16.710938 19.429688 C 16.226562 19.832031 15.316406 20.574219 15.972656 21.207031 C 16.625 21.828125 17.628906 21.402344 18.183594 20.863281 C 18.742188 20.320312 18.738281 19.070312 17.792969 18.960938 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__tooltip  e-hotspot--tooltip-position e-hotspot--fade-in-out \" >\n\t\t\t\t\t\t<p><strong>Centrale elettrica Luigi Einaudi<\/strong><\/p><p>Potenza: 1065 MW<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot elementor-repeater-item-f8ef4a5  e-hotspot--position-left e-hotspot--position-top   e-hotspot--icon\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__button e-hotspot--expand\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__icon\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" width=\"80\" viewBox=\"0 0 60 60\" height=\"80\" preserveAspectRatio=\"xMidYMid meet\"><defs><clipPath id=\"id1\"><path d=\"M 3 5 L 56.875 5 L 56.875 55 L 3 55 Z M 3 5 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><clipPath id=\"id2\"><path d=\"M 3 31 L 56.875 31 L 56.875 55 L 3 55 Z M 3 31 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><clipPath id=\"id3\"><path d=\"M 3 5 L 56.875 5 L 56.875 34 L 3 34 Z M 3 5 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><\/defs><g clip-path=\"url(#id1)\"><path fill=\"#387b92\" d=\"M 56.808594 31.359375 C 56.820312 30.945312 56.640625 30.523438 56.195312 30.234375 C 53.386719 28.425781 50.140625 24.957031 52.273438 21.507812 C 52.777344 20.691406 52.132812 19.460938 51.132812 19.523438 C 47.6875 19.738281 48.789062 15.664062 50.921875 14.519531 C 51.878906 14.003906 51.738281 12.320312 50.605469 12.109375 C 49.527344 11.910156 48.511719 11.546875 47.457031 11.265625 C 47.09375 11.167969 46.726562 11.121094 46.363281 11.097656 C 46.929688 9.863281 47.863281 8.851562 49.285156 8.507812 C 50.6875 8.167969 50.386719 6.425781 49.285156 5.964844 C 45.363281 4.332031 40.867188 5.261719 37.121094 6.921875 C 33.132812 8.683594 30.835938 11.910156 29.355469 15.882812 C 28.6875 17.675781 28.113281 19.472656 27.128906 21.125 C 26.183594 22.710938 24.699219 23.804688 23.109375 24.691406 C 21 25.863281 17.5 26.941406 15.199219 25.609375 C 15.183594 25.570312 15.167969 25.53125 15.15625 25.488281 C 14.992188 24.976562 15.253906 24.472656 15.40625 23.992188 C 15.652344 23.230469 15.863281 22.273438 15.0625 21.78125 C 14.332031 21.324219 13.402344 21.902344 12.898438 22.414062 C 12.4375 22.886719 12.109375 23.484375 11.84375 24.105469 C 11.699219 24.289062 8.699219 31.769531 5.320312 30.542969 C 4.609375 30.28125 4.078125 30.640625 3.847656 31.171875 C 3.496094 31.371094 3.230469 31.730469 3.210938 32.25 C 2.886719 40.023438 6.6875 46.851562 13.40625 50.757812 C 20.019531 54.605469 28.25 55.328125 35.660156 53.890625 C 40.972656 52.863281 46.09375 50.476562 50.039062 46.746094 C 54.195312 42.824219 56.46875 37.464844 56.847656 31.8125 C 56.859375 31.644531 56.84375 31.496094 56.808594 31.359375 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><g clip-path=\"url(#id2)\"><path fill=\"#285868\" d=\"M 54.589844 34.390625 C 53.023438 36.007812 51.144531 37.710938 48.890625 38.265625 C 46.714844 38.800781 44.15625 38.757812 42.378906 37.253906 C 41.992188 36.929688 41.621094 36.535156 41.199219 36.257812 C 40.902344 36.058594 40.574219 36.472656 40.316406 36.699219 C 39.535156 37.382812 38.773438 37.917969 37.820312 38.332031 C 35.765625 39.226562 33.445312 39.484375 31.226562 39.378906 C 26.484375 39.148438 21.808594 37.683594 17.542969 35.65625 C 15.25 34.566406 12.980469 33.191406 10.421875 32.824219 C 9.109375 32.636719 7.246094 32.496094 6.039062 33.148438 C 5.132812 33.640625 4.410156 34.320312 3.414062 34.636719 C 3.355469 34.65625 3.300781 34.660156 3.246094 34.652344 C 3.714844 41.417969 7.386719 47.257812 13.40625 50.757812 C 20.019531 54.605469 28.25 55.328125 35.660156 53.890625 C 40.972656 52.863281 46.09375 50.476562 50.039062 46.746094 C 54.183594 42.835938 56.457031 37.492188 56.84375 31.855469 C 56.105469 32.71875 55.371094 33.585938 54.589844 34.390625 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><g clip-path=\"url(#id3)\"><path fill=\"#32909b\" d=\"M 18.21875 32.265625 C 23.949219 33.078125 30.167969 33.484375 35.125 30 C 37.195312 28.539062 38.972656 26.703125 40.566406 24.746094 C 42.058594 22.914062 43.664062 21.296875 46.222656 21.515625 C 48.253906 21.691406 49.253906 23.128906 49.464844 25.019531 C 49.652344 26.746094 49.757812 28.585938 51.394531 29.621094 C 52.726562 30.464844 54.382812 30.671875 55.90625 30.269531 C 55.988281 30.25 56.066406 30.226562 56.144531 30.203125 C 53.347656 28.386719 50.15625 24.933594 52.273438 21.507812 C 52.777344 20.691406 52.132812 19.460938 51.132812 19.523438 C 47.6875 19.738281 48.789062 15.664062 50.921875 14.519531 C 51.878906 14.003906 51.738281 12.320312 50.605469 12.109375 C 49.527344 11.910156 48.511719 11.546875 47.457031 11.265625 C 47.09375 11.167969 46.726562 11.121094 46.363281 11.097656 C 46.929688 9.863281 47.863281 8.851562 49.285156 8.507812 C 50.6875 8.167969 50.386719 6.425781 49.285156 5.964844 C 45.363281 4.332031 40.867188 5.261719 37.121094 6.921875 C 33.132812 8.683594 30.835938 11.910156 29.355469 15.882812 C 28.6875 17.675781 28.113281 19.472656 27.128906 21.125 C 26.183594 22.710938 24.699219 23.804688 23.109375 24.691406 C 21 25.863281 17.5 26.941406 15.199219 25.609375 C 15.183594 25.570312 15.167969 25.53125 15.15625 25.488281 C 14.992188 24.976562 15.253906 24.472656 15.40625 23.992188 C 15.652344 23.230469 15.863281 22.273438 15.0625 21.78125 C 14.332031 21.324219 13.402344 21.902344 12.898438 22.414062 C 12.4375 22.886719 12.109375 23.484375 11.84375 24.105469 C 11.699219 24.289062 8.699219 31.769531 5.320312 30.542969 C 4.609375 30.28125 4.078125 30.640625 3.847656 31.171875 C 3.496094 31.371094 3.230469 31.730469 3.210938 32.25 C 3.191406 32.65625 3.191406 33.058594 3.195312 33.457031 C 5.828125 29.214844 14.242188 31.703125 18.21875 32.265625 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><path fill=\"#387b92\" d=\"M 17.792969 18.960938 C 17.410156 18.917969 17.03125 19.148438 16.710938 19.429688 C 16.226562 19.832031 15.316406 20.574219 15.972656 21.207031 C 16.625 21.828125 17.628906 21.402344 18.183594 20.863281 C 18.742188 20.320312 18.738281 19.070312 17.792969 18.960938 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__tooltip  e-hotspot--tooltip-position e-hotspot--fade-in-out \" >\n\t\t\t\t\t\t<p><strong>Centrale di Edolo<\/strong><\/p><p>Potenza: 1000 MW<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot elementor-repeater-item-a083cd2      e-hotspot--icon\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__button e-hotspot--expand\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__icon\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" xmlns:xlink=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xlink\" width=\"80\" viewBox=\"0 0 60 60\" height=\"80\" preserveAspectRatio=\"xMidYMid meet\"><defs><clipPath id=\"id1\"><path d=\"M 3 5 L 56.875 5 L 56.875 55 L 3 55 Z M 3 5 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><clipPath id=\"id2\"><path d=\"M 3 31 L 56.875 31 L 56.875 55 L 3 55 Z M 3 31 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><clipPath id=\"id3\"><path d=\"M 3 5 L 56.875 5 L 56.875 34 L 3 34 Z M 3 5 \" clip-rule=\"nonzero\"><\/path><\/clipPath><\/defs><g clip-path=\"url(#id1)\"><path fill=\"#387b92\" d=\"M 56.808594 31.359375 C 56.820312 30.945312 56.640625 30.523438 56.195312 30.234375 C 53.386719 28.425781 50.140625 24.957031 52.273438 21.507812 C 52.777344 20.691406 52.132812 19.460938 51.132812 19.523438 C 47.6875 19.738281 48.789062 15.664062 50.921875 14.519531 C 51.878906 14.003906 51.738281 12.320312 50.605469 12.109375 C 49.527344 11.910156 48.511719 11.546875 47.457031 11.265625 C 47.09375 11.167969 46.726562 11.121094 46.363281 11.097656 C 46.929688 9.863281 47.863281 8.851562 49.285156 8.507812 C 50.6875 8.167969 50.386719 6.425781 49.285156 5.964844 C 45.363281 4.332031 40.867188 5.261719 37.121094 6.921875 C 33.132812 8.683594 30.835938 11.910156 29.355469 15.882812 C 28.6875 17.675781 28.113281 19.472656 27.128906 21.125 C 26.183594 22.710938 24.699219 23.804688 23.109375 24.691406 C 21 25.863281 17.5 26.941406 15.199219 25.609375 C 15.183594 25.570312 15.167969 25.53125 15.15625 25.488281 C 14.992188 24.976562 15.253906 24.472656 15.40625 23.992188 C 15.652344 23.230469 15.863281 22.273438 15.0625 21.78125 C 14.332031 21.324219 13.402344 21.902344 12.898438 22.414062 C 12.4375 22.886719 12.109375 23.484375 11.84375 24.105469 C 11.699219 24.289062 8.699219 31.769531 5.320312 30.542969 C 4.609375 30.28125 4.078125 30.640625 3.847656 31.171875 C 3.496094 31.371094 3.230469 31.730469 3.210938 32.25 C 2.886719 40.023438 6.6875 46.851562 13.40625 50.757812 C 20.019531 54.605469 28.25 55.328125 35.660156 53.890625 C 40.972656 52.863281 46.09375 50.476562 50.039062 46.746094 C 54.195312 42.824219 56.46875 37.464844 56.847656 31.8125 C 56.859375 31.644531 56.84375 31.496094 56.808594 31.359375 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><g clip-path=\"url(#id2)\"><path fill=\"#285868\" d=\"M 54.589844 34.390625 C 53.023438 36.007812 51.144531 37.710938 48.890625 38.265625 C 46.714844 38.800781 44.15625 38.757812 42.378906 37.253906 C 41.992188 36.929688 41.621094 36.535156 41.199219 36.257812 C 40.902344 36.058594 40.574219 36.472656 40.316406 36.699219 C 39.535156 37.382812 38.773438 37.917969 37.820312 38.332031 C 35.765625 39.226562 33.445312 39.484375 31.226562 39.378906 C 26.484375 39.148438 21.808594 37.683594 17.542969 35.65625 C 15.25 34.566406 12.980469 33.191406 10.421875 32.824219 C 9.109375 32.636719 7.246094 32.496094 6.039062 33.148438 C 5.132812 33.640625 4.410156 34.320312 3.414062 34.636719 C 3.355469 34.65625 3.300781 34.660156 3.246094 34.652344 C 3.714844 41.417969 7.386719 47.257812 13.40625 50.757812 C 20.019531 54.605469 28.25 55.328125 35.660156 53.890625 C 40.972656 52.863281 46.09375 50.476562 50.039062 46.746094 C 54.183594 42.835938 56.457031 37.492188 56.84375 31.855469 C 56.105469 32.71875 55.371094 33.585938 54.589844 34.390625 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><g clip-path=\"url(#id3)\"><path fill=\"#32909b\" d=\"M 18.21875 32.265625 C 23.949219 33.078125 30.167969 33.484375 35.125 30 C 37.195312 28.539062 38.972656 26.703125 40.566406 24.746094 C 42.058594 22.914062 43.664062 21.296875 46.222656 21.515625 C 48.253906 21.691406 49.253906 23.128906 49.464844 25.019531 C 49.652344 26.746094 49.757812 28.585938 51.394531 29.621094 C 52.726562 30.464844 54.382812 30.671875 55.90625 30.269531 C 55.988281 30.25 56.066406 30.226562 56.144531 30.203125 C 53.347656 28.386719 50.15625 24.933594 52.273438 21.507812 C 52.777344 20.691406 52.132812 19.460938 51.132812 19.523438 C 47.6875 19.738281 48.789062 15.664062 50.921875 14.519531 C 51.878906 14.003906 51.738281 12.320312 50.605469 12.109375 C 49.527344 11.910156 48.511719 11.546875 47.457031 11.265625 C 47.09375 11.167969 46.726562 11.121094 46.363281 11.097656 C 46.929688 9.863281 47.863281 8.851562 49.285156 8.507812 C 50.6875 8.167969 50.386719 6.425781 49.285156 5.964844 C 45.363281 4.332031 40.867188 5.261719 37.121094 6.921875 C 33.132812 8.683594 30.835938 11.910156 29.355469 15.882812 C 28.6875 17.675781 28.113281 19.472656 27.128906 21.125 C 26.183594 22.710938 24.699219 23.804688 23.109375 24.691406 C 21 25.863281 17.5 26.941406 15.199219 25.609375 C 15.183594 25.570312 15.167969 25.53125 15.15625 25.488281 C 14.992188 24.976562 15.253906 24.472656 15.40625 23.992188 C 15.652344 23.230469 15.863281 22.273438 15.0625 21.78125 C 14.332031 21.324219 13.402344 21.902344 12.898438 22.414062 C 12.4375 22.886719 12.109375 23.484375 11.84375 24.105469 C 11.699219 24.289062 8.699219 31.769531 5.320312 30.542969 C 4.609375 30.28125 4.078125 30.640625 3.847656 31.171875 C 3.496094 31.371094 3.230469 31.730469 3.210938 32.25 C 3.191406 32.65625 3.191406 33.058594 3.195312 33.457031 C 5.828125 29.214844 14.242188 31.703125 18.21875 32.265625 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/g><path fill=\"#387b92\" d=\"M 17.792969 18.960938 C 17.410156 18.917969 17.03125 19.148438 16.710938 19.429688 C 16.226562 19.832031 15.316406 20.574219 15.972656 21.207031 C 16.625 21.828125 17.628906 21.402344 18.183594 20.863281 C 18.742188 20.320312 18.738281 19.070312 17.792969 18.960938 \" fill-opacity=\"1\" fill-rule=\"nonzero\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-hotspot__tooltip  e-hotspot--tooltip-position e-hotspot--fade-in-out \" >\n\t\t\t\t\t\t<p><strong>Centrale idroelettrica di Presenzano<\/strong><\/p><p>Potenza: 1000 MW<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b3e0730\" data-id=\"b3e0730\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-024d8a4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"024d8a4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div><div><div class=\"default-style\"><p><strong>Menerva:<\/strong> <em>Un intreccio interessante fra agricoltura ed industria attraverso l&#8217;energia idroelettrica. Quali altre sinergie possono essere sviluppate tra l&#8217;idroelettrico italiano e altre fonti di energia rinnovabile?<\/em><\/p><p><strong>Aggravi:<\/strong> Lo accennavo prima, i grandi e medi invasi sono come delle grandi batterie. Perch\u00e9 non sfruttare il meccanismo che fu messo in piedi nell\u2019ambito del programma elettronucleare italiano ovvero il pompaggio delle acque in fase notturna, con costo dell\u2019energia minore, e successiva turbinazione il giorno dopo cos\u00ec da sfruttare il differenziale di costo-rendimento?\u00a0<\/p><p>Questo meccanismo si potrebbe ripresentare domani con l\u2019utilizzo di reattori SMR. Allo stesso modo la combine con le altre rinnovabili potrebbe portare alla generazione di idrogeno, vettore utile al suo utilizzo successivo per altri utilizzi (soluzione che risolverebbe anche l\u2019annosa questione dello stoccaggio dell\u2019energia, vero tallone d\u2019Achille delle rinnovabili).<\/p><p><strong>Menerva:<\/strong> <em>Quali sono le tecnologie emergenti nel settore idroelettrico e come potrebbero essere integrate in Italia?<\/em><\/p><p><b>Aggravi:<\/b> L\u2019idroelettrico \u00e8 una tecnologia matura e ben conosciuta. Sicuramente la ricerca si sta concentrando sulle possibili combine con altre fonti di energia rinnovabile, cos\u00ec come sul rendere i pompaggi pi\u00f9 efficienti e performanti (<a href=\"https:\/\/www.power-technology.com\/data-insights\/hydropower-in-japan\/\">il Giappone sta facendo molto in tal senso<\/a>). Ma la forza dell\u2019idroelettrico sta proprio in questo: la bassa dipendenza dalle materie rare.\u00a0<\/p><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-17622f3 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"17622f3\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-d16350f\" data-id=\"d16350f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6e1dd47 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"6e1dd47\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-b6e1f25 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"b6e1f25\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-671561b\" data-id=\"671561b\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73ad7c2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"73ad7c2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Limiti allo sviluppo e quadro internazionale<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-f06493f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"f06493f\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e0bad85\" data-id=\"e0bad85\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d1076fd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d1076fd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div><div><div class=\"default-style\"><p><strong>Menerva:<\/strong> <em>Sembra che sia una tecnologia con grandi vantaggi e pochi rischi. Allora quali sono gli ostacoli pi\u00f9 significativi che impediscono lo sviluppo del settore idroelettrico in Italia, dopo che \u00e8 stata uno dei paesi pionieri a livello mondiale?<\/em><\/p><p><strong>Aggravi:<\/strong> La paura, basti ricordare il Vajont, e il consumo di suolo che oggi non \u00e8 pi\u00f9 tollerato dall\u2019opinione pubblica. Ma si pu\u00f2 fare qualcosa su lato dei piccoli e medi invasi. Certo \u00e8 che il rinnovo o la concessione di una nuova autorizzazione deve esserlo per un periodo congruo considerati gli investimenti proporzionalmente sicuramente pi\u00f9 onerosi di un tempo. Un\u2019altra fonte di dubbio, pi\u00f9 che di ostacolo, \u00e8 la mania per le altre rinnovabili, solare e eolico, la cui resa finale \u00e8 per\u00f2 nettamente minore di quella dell\u2019idroelettrico.<\/p><p><b>Menerva: <\/b><em>Menerva vuole offrire un piccolo contributo per<\/em> <i>delineare un piano strategico: visto che uno degli ostacoli principali \u00e8 l&#8217;aspetto legislativo, come potrebbe essere migliorato il quadro normativo per agevolare l&#8217;investimento nel settore idroelettrico italiano?<\/i><\/p><p><strong>Aggravi:<\/strong> Come ho cercato di rappresentare nella mia analisi e come ho gi\u00e0 detto, la traccia scritta nel c.d. \u201c<a href=\"https:\/\/www.teknoring.com\/news\/modelli-e-strategie\/rapporto-colao-rilancio-italia-aspetti-ambientali\/\">Piano Colao<\/a>\u201d con la possibilit\u00e0 di rinegoziare a livello europeo la normativa in materia di gare sarebbe fondamentale soprattutto per i grandi invasi, in alternativa ponendo a gara non tanto la concessione tout court bens\u00ec i programmi di gestione, sviluppo e potenziamento dell\u2019impianto su cui incombe la gara.\u00a0<\/p><p>Solo cos\u00ec si pu\u00f2 collegare la necessit\u00e0 di resa per il pubblico (canoni di derivazione) con l\u2019utile strategico complessivo. Una cosa per\u00f2 deve cambiare: la richiesta di molti territori (e quindi dei decisori politici) di passare alle gare tout court deriva anche dal fatto che molti gestori (finanche monopolisti per un periodo storico) nulla hanno restituito ai territori su cui questi impianti insistono. Questo aspetto deve comunque necessariamente cambiare.<\/p><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b382e9e\" data-id=\"b382e9e\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0991a97 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"0991a97\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"599\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Frana_4-11-1960.jpg?fit=800%2C599&amp;ssl=1\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3757\" alt=\"Frana Vajont 1960\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Frana_4-11-1960.jpg?w=1024&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Frana_4-11-1960.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Frana_4-11-1960.jpg?resize=768%2C575&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Frana_4-11-1960.jpg?resize=16%2C12&amp;ssl=1 16w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Il lago del Vajont, con il segno dello scivolamento della frana del 1960<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-47e2657 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"47e2657\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-daee865\" data-id=\"daee865\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dc2356c elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"dc2356c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"533\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Diga-delle-Tre-Gole.jpg?fit=800%2C533&amp;ssl=1\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3750\" alt=\"Diga delle Tre Gole\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Diga-delle-Tre-Gole.jpg?w=800&amp;ssl=1 800w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Diga-delle-Tre-Gole.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Diga-delle-Tre-Gole.jpg?resize=768%2C512&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Diga-delle-Tre-Gole.jpg?resize=18%2C12&amp;ssl=1 18w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">La Diga delle Tre Gole sul Fiume Azzurro in Cina genera circa 95 TW\/anno su un bacino idrografico di oltre 1 milione km2 <\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1c6264f\" data-id=\"1c6264f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f76b9cd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f76b9cd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div><div><div class=\"default-style\"><p><strong>Menerva:<\/strong> <em>Chi<\/em><em>udiamo con uno sguardo internazionale. Celeberrima \u00e8 la colossale Diga delle Tre Gole in Cina, ma il potenziale per progetti di grandi dimensioni probabilmente \u00e8 esaurito. <\/em><\/p><p><em>Quali sono gli esempi di successo di progetti idroelettrici nel resto del mondo che potrebbero essere adottati o adattati in Italia?<\/em><\/p><\/div><\/div><\/div><p>Nel mondo oggi abbiamo realt\u00e0 che stanno investendo pesantemente in grandi progetti, senza alcuna remora ambientalista o problematica autorizzatoria, <a href=\"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/turkey-completes-worlds-fifth-highest-arch-dam-with-hydropower-plant\/\">Turchia<\/a> e Cina in primis. Stanno come recuperando il tempo che per noi, per l\u2019Europa c\u2019\u00e8 gi\u00e0 stato a cavallo del secondo conflitto mondiale.\u00a0<\/p><p>Altri, come il Giappone o la Norvegia, in cui si sta investendo molto sulla tecnologia dei pompaggi e sul potenziamento degli impianti.\u00a0<\/p><p>Noi siamo ancora persi nel ginepraio normativo e nell\u2019incertezza di cosa si vuole fare. Prima di pensare a grandi piani di sviluppo credo sia quanto mai necessario procedere a mettere Stato centrale, Regioni ed anche gestori intorno ad un tavolo e decidere una via comune da perseguire senza ledere la giusta autonomia reciproca.\u00a0<\/p><p>Ma se le gare per le concessioni non saranno indirizzate verso il potenziamento degli impianti e il rafforzamento del settore (che non vuole dire tornare al monopolista), speriamo almeno di salvaguardare l\u2019esistente!<\/p><p><strong>Menerva: <\/strong>Grazie mille Stefano, dove si pu\u00f2 trovare la tua ricerca &#8220;<span id=\"productTitle\" class=\"a-size-extra-large celwidget\" data-csa-c-id=\"mhkyq8-3wl5n8-o8rwlx-3pqu6m\" data-cel-widget=\"productTitle\">Le prospettive future per il settore idroelettrico: Il gigante dimenticato tra le rinnovabili e l\u2019asset strategico per la sicurezza energetica italiana ed europea&#8221;? <\/span><\/p><p><strong>Aggravi: <\/strong>Grazie a Menerva, chi \u00e8 interessato lo pu\u00f2 trovare su <a href=\"https:\/\/www.amazon.it\/prospettive-future-settore-idroelettrico-dimenticato-ebook\/dp\/B0CKK9465K\/ref=sr_1_1?__mk_it_IT=%C3%85M%C3%85%C5%BD%C3%95%C3%91&amp;crid=23R1R6DVQ1UK3&amp;keywords=energia+idroelettrica+aggravi&amp;qid=1698664787&amp;sprefix=energia+idroelettrica+aggravi%2Caps%2C124&amp;sr=8-1\">Amazon<\/a>! \u00a0 <strong><br \/><\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-6fe8ab8 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6fe8ab8\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-46e44cb\" data-id=\"46e44cb\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c58dbf4 elementor-author-box--align-left elementor-widget elementor-widget-author-box\" data-id=\"c58dbf4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"author-box.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-author-box\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div  class=\"elementor-author-box__avatar\">\n\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Logo-menerva-3.png?fit=300%2C300&#038;ssl=1\" alt=\"L&#039;intervista di Menerva\" loading=\"lazy\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t<div class=\"elementor-author-box__text\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div >\n\t\t\t\t\t\t<h5 class=\"elementor-author-box__name\">\n\t\t\t\t\t\t\tL'intervista di Menerva\t\t\t\t\t\t<\/h5>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Potenzialit\u00e0, rischi, limiti e prospettive<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3748,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":true},"categories":[63,114],"tags":[106,71],"class_list":["post-3728","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-industria","category-interviste","tag-energia","tag-europa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.6 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>L&#039;energia dimenticata: l&#039;idroelettrico italiano - Menerva<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La storia, le prospettive e le sfide dell&#039;energia idroelettrica come motore dimenticato della transizione energetica in Italia\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"L&#039;energia dimenticata: l&#039;idroelettrico italiano\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La storia, le prospettive e le sfide dell&#039;energia idroelettrica come motore dimenticato della transizione energetica in Italia\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Menerva\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-10-29T21:45:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-06T18:28:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pexels-photo-15295836.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1880\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1186\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Menerva\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Scritto da\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Menerva\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minuti\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Menerva\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5d79c0f0d1cfeb0748284a3c2448f8b2\"},\"headline\":\"L&#8217;energia dimenticata: l&#8217;idroelettrico italiano\",\"datePublished\":\"2023-10-29T21:45:24+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-06T18:28:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/\"},\"wordCount\":1894,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1\",\"keywords\":[\"energia\",\"europa\"],\"articleSection\":[\"Industria\",\"Interviste\"],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/\",\"name\":\"L'energia dimenticata: l'idroelettrico italiano - Menerva\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1\",\"datePublished\":\"2023-10-29T21:45:24+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-06T18:28:55+00:00\",\"description\":\"La storia, le prospettive e le sfide dell'energia idroelettrica come motore dimenticato della transizione energetica in Italia\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1\",\"width\":1880,\"height\":1186,\"caption\":\"Photo by Roger Holzberg on Pexels.com\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"L&#8217;energia dimenticata: l&#8217;idroelettrico italiano\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/\",\"name\":\"Menerva\",\"description\":\"Think tank, portale e accademia di strategia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#organization\",\"name\":\"Menerva\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/08\\\/Nuovo-logo-Menerva-1.png?fit=350%2C100&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.menerva.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/08\\\/Nuovo-logo-Menerva-1.png?fit=350%2C100&ssl=1\",\"width\":350,\"height\":100,\"caption\":\"Menerva\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5d79c0f0d1cfeb0748284a3c2448f8b2\",\"name\":\"Menerva\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7b04aee360d3852492f2d93090145b65c8633cd90facfc420dfe249200dc3bd6?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7b04aee360d3852492f2d93090145b65c8633cd90facfc420dfe249200dc3bd6?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7b04aee360d3852492f2d93090145b65c8633cd90facfc420dfe249200dc3bd6?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Menerva\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.menerva.me\\\/it_it\\\/author\\\/wp_13657178\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"L'energia dimenticata: l'idroelettrico italiano - Menerva","description":"La storia, le prospettive e le sfide dell'energia idroelettrica come motore dimenticato della transizione energetica in Italia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"L'energia dimenticata: l'idroelettrico italiano","og_description":"La storia, le prospettive e le sfide dell'energia idroelettrica come motore dimenticato della transizione energetica in Italia","og_url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/","og_site_name":"Menerva","article_published_time":"2023-10-29T21:45:24+00:00","article_modified_time":"2024-04-06T18:28:55+00:00","og_image":[{"width":1880,"height":1186,"url":"https:\/\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pexels-photo-15295836.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Menerva","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Scritto da":"Menerva","Tempo di lettura stimato":"12 minuti"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/"},"author":{"name":"Menerva","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#\/schema\/person\/5d79c0f0d1cfeb0748284a3c2448f8b2"},"headline":"L&#8217;energia dimenticata: l&#8217;idroelettrico italiano","datePublished":"2023-10-29T21:45:24+00:00","dateModified":"2024-04-06T18:28:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/"},"wordCount":1894,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1","keywords":["energia","europa"],"articleSection":["Industria","Interviste"],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/","url":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/","name":"L'energia dimenticata: l'idroelettrico italiano - Menerva","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1","datePublished":"2023-10-29T21:45:24+00:00","dateModified":"2024-04-06T18:28:55+00:00","description":"La storia, le prospettive e le sfide dell'energia idroelettrica come motore dimenticato della transizione energetica in Italia","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1","width":1880,"height":1186,"caption":"Photo by Roger Holzberg on Pexels.com"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/prospettive-idroelettrico-italia-aggravi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.menerva.me\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"L&#8217;energia dimenticata: l&#8217;idroelettrico italiano"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#website","url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/","name":"Menerva","description":"Think tank, portale e accademia di strategia","publisher":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#organization","name":"Menerva","url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Nuovo-logo-Menerva-1.png?fit=350%2C100&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Nuovo-logo-Menerva-1.png?fit=350%2C100&ssl=1","width":350,"height":100,"caption":"Menerva"},"image":{"@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/#\/schema\/person\/5d79c0f0d1cfeb0748284a3c2448f8b2","name":"Menerva","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b04aee360d3852492f2d93090145b65c8633cd90facfc420dfe249200dc3bd6?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b04aee360d3852492f2d93090145b65c8633cd90facfc420dfe249200dc3bd6?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b04aee360d3852492f2d93090145b65c8633cd90facfc420dfe249200dc3bd6?s=96&d=mm&r=g","caption":"Menerva"},"sameAs":["https:\/\/www.menerva.me"],"url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/author\/wp_13657178\/"}]}},"jetpack-related-posts":[{"id":2423,"url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/energia-geotermica\/","url_meta":{"origin":3728,"position":0},"title":"Il fuoco di Efesto","author":"Menerva","date":"Febbraio 5, 2023","format":false,"excerpt":"Il potenziale infinito dell\u2019energia geotermica in Europa e in Italia","rel":"","context":"In &quot;Articoli&quot;","block_context":{"text":"Articoli","link":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/category\/articoli\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1663164-1_IMGRID-1-1-860x450-3252548624-1.jpg?fit=860%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1663164-1_IMGRID-1-1-860x450-3252548624-1.jpg?fit=860%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1663164-1_IMGRID-1-1-860x450-3252548624-1.jpg?fit=860%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1663164-1_IMGRID-1-1-860x450-3252548624-1.jpg?fit=860%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":3789,"url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/forum-energy-bar-association-2023\/","url_meta":{"origin":3728,"position":1},"title":"Forum dell&#8217;Energia &#8211; Energy Bar Association USA","author":"Menerva","date":"Novembre 7, 2023","format":false,"excerpt":"Le principali questioni sul tavolo e la legislazione USA sull'energia","rel":"","context":"In &quot;Industria&quot;","block_context":{"text":"Industria","link":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/category\/industria\/"},"img":{"alt_text":"blaze blue blur bright","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/pexels-photo-266896.jpeg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/pexels-photo-266896.jpeg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/pexels-photo-266896.jpeg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/pexels-photo-266896.jpeg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/pexels-photo-266896.jpeg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1264,"url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/il-modello-tedesco-in-crisi\/","url_meta":{"origin":3728,"position":2},"title":"Il modello tedesco in crisi?","author":"Menerva","date":"Settembre 19, 2022","format":false,"excerpt":"Il caso Volkswagen come esempio della crisi dell'automotive","rel":"","context":"In &quot;Articoli&quot;","block_context":{"text":"Articoli","link":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/category\/articoli\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/old-factory-639482_1280-402779458.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/old-factory-639482_1280-402779458.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/old-factory-639482_1280-402779458.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/old-factory-639482_1280-402779458.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/old-factory-639482_1280-402779458.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":3616,"url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/iea-critical-mineral-summit-2023\/","url_meta":{"origin":3728,"position":3},"title":"IEA Critical Minerals Summit 2023 &#8211; Report","author":"Menerva","date":"Ottobre 3, 2023","format":false,"excerpt":"Cosa hanno detto all'incontro i protagonisti del mercato","rel":"","context":"In &quot;Industria&quot;","block_context":{"text":"Industria","link":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/category\/industria\/"},"img":{"alt_text":"table of elements","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/table-of-elements.jpg?fit=474%2C267&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":2967,"url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/investimenti-in-brasile\/","url_meta":{"origin":3728,"position":4},"title":"Investimenti in Brasile: ferrovie o cloud?","author":"Menerva","date":"Febbraio 14, 2023","format":false,"excerpt":"I diversi tipi di investimenti cinesi e americani seguono l'evoluzione delle economie","rel":"","context":"In &quot;Sociale&quot;","block_context":{"text":"Sociale","link":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/category\/sociale\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/itaipu-dam-diga-itaipu-investimenti-brasile.jpg?fit=474%2C266&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":3480,"url":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/5g-pnrr\/","url_meta":{"origin":3728,"position":5},"title":"5G e PNRR: infrastruttura passiva o ex novo?","author":"Menerva","date":"Agosto 20, 2023","format":false,"excerpt":"Analisi delle strategie sul piano \"Italia 5G\"","rel":"","context":"In &quot;Industria&quot;","block_context":{"text":"Industria","link":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/category\/industria\/"},"img":{"alt_text":"5G picture","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/bcb10f5f-f6ee-4d8f-bc16-062f0f59cc13.webp?fit=512%2C512&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.menerva.me\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pexels-photo-15295836.jpeg?fit=1880%2C1186&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3728"}],"version-history":[{"count":39,"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4258,"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3728\/revisions\/4258"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.menerva.me\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}